‘สหัสวัต’ ซัดระบบแรงงานข้ามชาติไทยล้มเหลว เปิดช่องรีดส่วยทุกด่าน จี้เลิกศูนย์ CI เมียนมา
‘สหัสวัต’ ซัดระบบแรงงานข้ามชาติไทยล้มเหลว เปิดช่องรีดส่วยทุกด่าน จี้เลิกศูนย์ CI เมียนมา ชี้ปล่อยเครือข่าย ‘มิน อ่อง หล่าย’ สูบเงินนายจ้าง-ผลประโยชน์เศรษฐกิจไทย ด้าน ‘เทวฤทธิ์’ ตั้งคำถามรัฐจัดระบบแรงงานข้ามชาติซับซ้อน หวังแบ่งชนชั้นแรงงาน-กดอำนาจต่อรอง
วันนี้ (20 พ.ย. 69) งานเสวนา “วิกฤติการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ: วิกฤตเศรษฐกิจ วิกฤตแรงงาน ผลกระทบการจัดการแรงงานข้ามชาติ” เพื่อสะท้อนปัญหาการบริหารจัดการรายงานข้ามชาติ ณ โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ กรุงเทพฯ
นายสหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี พรรคประชาชน กล่าวว่า ปัจจุบันภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมของไทยกำลังเผชิญวิกฤตขาดแคลนแรงงานอย่างหนัก โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออก ทั้งสวนลำไย สวนทุเรียน และสวนปาล์มน้ำมัน ซึ่งต้องพึ่งพาแรงงานตัดปาล์มชาวกัมพูชา แม้ที่ผ่านมา จะมีความพยายามแก้ไขปัญหาด้วยการดึงแรงงานไทยหรือแรงงานจากศูนย์พักพิงเข้ามาทดแทน แต่ไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากเป็นงานที่ต้องอาศัยทักษะเฉพาะทาง ส่งผลให้ผลผลิตปาล์มที่ป้อนเข้าสู่โรงงานลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และกลายเป็นปัจจัยผลักดันให้ราคาน้ำมันปาล์มสูงขึ้น กระทบต่อค่าครองชีพของประชาชนทั่วประเทศ ขณะที่ผู้ประกอบการไทยยังต้องแบกรับภาระหนี้สินเดิมจากการนำเข้าแรงงานที่ยังชำระไม่หมด ก่อนต้องเผชิญวิกฤตขาดแคลนแรงงานระลอกใหม่ซ้ำเติมอีก
นายสหัสวัตกล่าวต่อว่า ทุกฝ่ายต้องยอมรับความจริงว่าประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ และหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องพึ่งพาแรงงานข้ามชาติในกลุ่มงานที่สกปรก อันตราย และมีความเสี่ยง เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสร้างฐานภาษีสำหรับดูแลสวัสดิการของคนในประเทศ แต่ระบบขึ้นทะเบียนแรงงานข้ามชาติของไทยในปัจจุบันกลับมีความยุ่งยาก ซับซ้อน และต้องผ่านดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่หลายขั้นตอนเมื่อเทียบกับมาตรฐานสากล จนเปิดช่องให้เกิดการเรียกรับส่วยในทุกด่าน ทำให้นายจ้างบางส่วนจำเป็นต้องพึ่งพาระบบจ่ายใต้ดินหรือส่วยรายเดือน ส่งผลให้การบริหารจัดการของรัฐล้มเหลว และปัจจุบันไม่มีหน่วยงานรัฐใดสามารถระบุตัวเลขแรงงานข้ามชาติที่แท้จริงในประเทศได้
นอกจากนี้ ในคณะกรรมาธิการการแรงงาน สภาผู้แทนราษฎร ยังพบว่านักการเมืองบางกลุ่มพยายามใช้กระแสชาตินิยมปลุกปั่นให้ขับไล่แรงงานข้ามชาติกลับประเทศทั้งหมด โดยอ้างเรื่องอาชญากรรม ซึ่งเป็นการมองข้ามข้อเท็จจริงทางเศรษฐกิจอย่างสิ้นเชิง
จากปัญหาดังกล่าว นายสหัสวัตเสนอให้รัฐบาลรื้อระบบขึ้นทะเบียนแรงงานข้ามชาติใหม่ทั้งหมด พร้อมเรียกร้องให้ยกเลิกศูนย์พิสูจน์สัญชาติ หรือศูนย์ CI ของทางการเมียนมาในประเทศไทยทันที โดยมองว่าเป็นระบบที่ล้มเหลวและสร้างผลเสียต่อประเทศไทย 3 ประเด็นหลัก
ประเด็นแรก รัฐบาลทหารเมียนมามีฐานข้อมูลประชากรอยู่ในระบบเพียงร้อยละ 15 และไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ปกครองตนเองของกลุ่มชาติพันธุ์ได้ หมายความว่าในแรงงานเมียนมา 100 คนที่เดินเข้าศูนย์ CI ทางการเมียนมามีข้อมูลจริงเพียง 15 คน ส่วนอีกร้อยละ 85 ที่อยู่นอกระบบสามารถเดินทางกลับประเทศไปเปลี่ยนชื่อและเข้าสู่ศูนย์ CI ใหม่ได้ตลอดเวลา ขณะที่ระบบจัดเก็บอัตลักษณ์บุคคลของทางการไทยมีประสิทธิภาพในการตรวจสอบและป้องกันอาชญากรรมได้ดีกว่า
ประเด็นที่สอง การดำรงอยู่ของศูนย์ CI ทำให้เกิดค่าใช้จ่ายสูงถึงประมาณ 20,000 บาทต่อคน ซึ่งแรงงานข้ามชาติไม่มีเงินก้อนเพียงพอที่จะจ่าย ทำให้นายจ้างไทยต้องเป็นฝ่ายสำรองจ่ายเงินจำนวนนี้ให้ก่อนเสมอ สหัสวัตเปรียบเทียบว่าเป็นการเปิดทางให้เครือข่ายของ พลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย ผู้นำรัฐบาลทหารเมียนมา เข้ามาสูบเงินจากผู้ประกอบการและระบบเศรษฐกิจไทย โดยประเทศไทยไม่ได้รับประโยชน์กลับคืนมา
ประเด็นที่สาม การอนุญาตให้มีศูนย์ CI ในประเทศไทยเป็นการทำลายศักดิ์ศรีและอำนาจต่อรองของไทยในเวทีโลก โดยสหัสวัตกล่าวถึงกรณีศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ศาลโลก) และข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวโรฮิงญาของกองทัพเมียนมาภายใต้การนำของ พลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย รวมถึงมาตรการคว่ำบาตรทางการทูตจากนานาชาติ โดยมองว่าหากรัฐบาลไทยไม่ยกเลิกศูนย์ CI อาจถูกมองว่าปล่อยให้เครือข่ายอาชญากรสงครามเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ในประเทศ ซึ่งจะกระทบต่อภาพลักษณ์และอำนาจต่อรองของไทยในการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ ทั้งการเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) และการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) กับสหภาพยุโรป
“ประเทศไทยสามารถดำเนินนโยบาย 2 ด้านควบคู่กันได้ ทั้งการปกป้องผลประโยชน์ของชาติ ไม่ให้เครือข่ายรัฐบาลทหารเมียนมาเข้ามามีอิทธิพลและสูบเงินบนแผ่นดินไทย ควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนและสิทธิแรงงานให้เป็นสากล โดยแรงงานข้ามชาติที่เข้ามาช่วยสร้างเศรษฐกิจให้ประเทศไทยควรได้รับความคุ้มครองและเข้าถึงระบบประกันสังคม รวมถึงกองทุนเงินทดแทนอย่างเท่าเทียมตามกฎหมายแรงงานไทย” นายสหัสวัตกล่าว
ด้าน นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย กรรมาธิการและที่ปรึกษา คณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภากล่าวถึงปัญหาการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ โดยระบุว่า กรณีศูนย์ CI เคยมีการหารือในคณะกรรมาธิการฯ และเชิญกระทรวงการต่างประเทศกับกระทรวงแรงงานเข้ามาให้ข้อมูล ซึ่งยืนยันว่ามีการดำเนินกิจการของทางการเมียนมาในประเทศไทย โดยตั้งคำถามถึงการเปิดให้เจ้าหน้าที่เมียนมาเข้ามาดำเนินการได้อย่างสะดวก และเหตุใดจึงต้องปล่อยให้เข้ามาดำเนินการโดยไม่มีการกำกับดูแลอย่างเหมาะสมจากฝ่ายไทย
นายเทวฤทธิ์กล่าวว่า ภาพใหญ่ของปัญหาคือความยุ่งยากในการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ ทั้งที่นักวิชาการและนักประชากรศาสตร์ออกมาให้ข้อมูลแล้วว่า จากอัตราการเกิดในปัจจุบัน ประชากรไทยจะลดลงเหลือครึ่งหนึ่งในอนาคต สิ่งที่ประเทศไทยกำลังเผชิญคือปัญหาประชากรวัยแรงงานไม่เพียงพอ แต่ในขณะเดียวกันกลับทำให้ระบบและกระบวนการนำเข้าแรงงานมีความยุ่งยาก ซึ่งเป็นเรื่องย้อนแย้งกัน
นอกจากนี้ นายเทวฤทธิ์ยังกล่าวถึงการพิจารณาในคณะกรรมาธิการการแรงงาน ซึ่งมีข้อเรียกร้องเกี่ยวกับการกำกับดูแลแรงงานข้ามชาติจำนวนหนึ่งในประเทศไทย รวมถึงประเด็นการรับรองอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ 87 และ 98 โดยมองว่าผู้ที่คัดค้านเรื่องดังกล่าวส่วนหนึ่งไม่เชื่อว่าการรวมตัวเป็นสหภาพแรงงานจะช่วยให้ชีวิตแรงงานดีขึ้น พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าผู้ที่เข้ามาให้ความเห็นในประเด็นนี้มีนายจ้างรวมอยู่ด้วย
นายเทวฤทธิ์กล่าวอีกว่า การแบ่งแยกแรงงานออกเป็นหลายสถานะ ทั้งแรงงานไทย แรงงานข้ามชาติ และแรงงานที่มีรูปแบบสัญญาจ้างแตกต่างกัน ทำให้แรงงานมีอำนาจต่อรองน้อยลง และเป็นกลไกที่ทำให้สามารถควบคุมแรงงานและกดต้นทุนได้ง่ายขึ้น โดยเห็นว่าการจัดลำดับชั้นของแรงงานเช่นนี้เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องตั้งคำถาม เพราะท้ายที่สุดแล้วการที่แรงงานข้ามชาติมีอำนาจต่อรองน้อยย่อมส่งผลกระทบต่อแรงงานไทยด้วย
นายเทวฤทธิ์ยกตัวอย่างแรงงานในอุตสาหกรรมสิ่งทอ ซึ่งแรงงานข้ามชาติบางส่วนไม่มีสิทธิประท้วงหรือเรียกร้องได้ เมื่อแรงงานในโรงงานออกมาประท้วง อำนาจต่อรองของแรงงานที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานก็ลดลง ส่งผลกระทบต่อแรงงานไทยเช่นกัน พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า การทำให้แรงงานข้ามชาติกลายเป็นคู่แข่งหรือถูกมองว่าเข้ามาใช้ทรัพยากรของประเทศ โดยเฉพาะสิทธิในการรักษาพยาบาล เป็นประเด็นที่รัฐต้องชี้แจงข้อเท็จจริงให้สังคมเข้าใจ
นายเทวฤทธิ์กล่าวว่า ความรู้สึกต่อต้านแรงงานข้ามชาติอาจเกิดขึ้นในกลุ่มคนที่มีสถานะทางเศรษฐกิจใกล้เคียงกัน เพราะต้องอยู่ใกล้ชิดและใช้ทรัพยากรร่วมกัน จนอาจเกิดความขัดแย้งและมองว่าอีกฝ่ายเป็นต้นเหตุของปัญหา โดยยกกรณีที่สมุทรสาคร ซึ่งมีการร้องเรียนเรื่องแรงงานข้ามชาติทำร้ายวัยรุ่นไทย และมองว่าการลงพื้นที่ตรวจสอบของเจ้าหน้าที่อาจเป็นส่วนหนึ่งที่กระตุ้นให้เกิดความรู้สึกหรือความเชื่อดังกล่าว
ส่วนประเด็นสิทธิประกันสังคม นายเทวฤทธิ์เรียกร้องให้กระทรวงแรงงานเป็นหน่วยงานหลักในการเปิดเผยข้อเท็จจริงเกี่ยวกับแรงงานข้ามชาติ ไม่จำเป็นต้องยกย่องหรือเชิดชูแรงงานข้ามชาติ แต่ต้องนำข้อมูลมาให้สังคมรับทราบ ทั้งจำนวนเงินสมทบและการใช้สิทธิประโยชน์ โดยระบุว่าจากข้อมูลที่มีการตั้งคำถาม พบว่าประกันสังคมมีเงินส่วนต่างหรือกำไรประมาณ 700 ล้านบาท ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่กระทรวงแรงงานควรนำมาชี้แจง เพื่อให้สังคมไทยเข้าใจสถานการณ์อย่างรอบด้าน ไม่ปล่อยให้เกิดความเข้าใจผิดว่าแรงงานข้ามชาติเป็นภาระของประเทศ
นายเทวฤทธิ์ยังกล่าวถึงสิทธิด้านการศึกษาของบุตรหลานแรงงานข้ามชาติว่า การได้รับสิทธิในการเรียนรู้ภายใต้คุณค่าของสังคมไทยจะช่วยให้พวกเขามีความพร้อมในการเป็นสมาชิกที่ดีของสังคม จึงควรมองไกลกว่าการกีดกันหรือผลักดันให้เดินทางกลับประเทศ แต่ควรพิจารณาการรับรองสถานะและการหลอมรวมให้สามารถอยู่ร่วมกับคนในสังคมไทยได้
“ปัญหาการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของกระทรวงแรงงานไม่ควรมองเพียงเรื่องการจัดหาและนำเข้าแรงงาน แต่ต้องพิจารณาถึงโครงสร้างที่ทำให้แรงงานถูกแบ่งแยกเป็นหลายกลุ่ม มีอำนาจต่อรองต่ำ และถูกควบคุมได้ง่าย ซึ่งเป็นปัญหาที่กระทบต่อทั้งแรงงานข้ามชาติและแรงงานไทย” นายเทวฤทธิ์กล่าว














