‘ไชยชนก’ ถก Apple รับมือภัยไซเบอร์ ยันคำเตือนไม่ได้แปลว่าถูกแฮ็กสำเร็จ ชี้ไม่มีข้อมูลยืนยันเป็นเพกาซัส
วันนี้ (11 พ.ย.69) นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม กล่าวภายหลังการประชุมหารือร่วมกับบริษัท Apple เพื่อวางมาตรการยกระดับการรับมือภัยไซเบอร์ หลังประเมินว่าสถานการณ์ที่เกิดขึ้นมีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยเกิดขึ้น สืบเนื่องจากการหารือร่วมกับสภาความมั่นคงแห่งชาติ โดยนายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับประเด็นภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก และมอบนโยบายให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมร่วมกับสภาความมั่นคงแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งประเมินสถานการณ์และหาแนวทางรับมือ
นายไชยชนก ระบุว่า กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเชิญตัวแทนระดับ Senior Director of Global Policy ของบริษัท Apple มาร่วมหารือ ซึ่งสะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับประเทศไทย โดยไทยเป็นหนึ่งในประเทศแรกที่หารือกับ Apple หลังเกิดเหตุการณ์ เบื้องต้นหารือเกี่ยวกับข้อมูลการแจ้งเตือนภัยคุกคามซึ่งส่งข้อมูลแจ้งเตือนไปแล้วมากกว่า 150 ประเทศ ส่วนรายละเอียดวิธีการดำเนินการของ Apple ยังไม่สามารถเปิดเผยได้เนื่องจากเป็นความลับ แต่ทั้งสองฝ่ายมีทิศทางการทำงานตรงกันและจะขยายความร่วมมือด้านการป้องกันร่วมกับรัฐบาลต่อไป เพื่อไม่ให้ประชาชนตื่นตระหนก หลังจากนี้สภาความมั่นคงแห่งชาติจะชี้แจงลักษณะเหตุการณ์ที่ผ่านมาและข้อปฏิบัติต่างๆ
ด้าน พลตรี ธีรวุฒิ วิทยากรณ์ เลขาธิการคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ กล่าวว่า จากการหารือกับ Apple รับทราบข้อมูลว่าอุปกรณ์ที่รับการแจ้งเตือนอาจไม่ได้ถูกโจมตีสำเร็จทั้งหมด หากประชาชนกังวลสามารถส่งเครื่องมาตรวจสอบที่คณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติหรือหน่วยงานตรวจสอบอิสระที่ไว้วางใจได้ โดยขั้นตอนการตรวจสอบจะนำข้อมูลจากอุปกรณ์มาตรวจสอบหาซอฟต์แวร์แปลกปลอมหรือสปายแวร์ ซึ่งปกติเมื่อฝังสปายแวร์จะสร้างการเชื่อมต่อกลับไปยังระบบควบคุมของผู้โจมตีและส่งข้อมูลออกไป คณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติสามารถตรวจสอบการติดตั้งซอฟต์แวร์และการส่งข้อมูลไปยัง IP Address ต่างๆ เพื่อประเมินว่าอุปกรณ์ถูกโจมตีหรือไม่
นายไชยชนก กล่าวเสริมว่า Apple ให้คำแนะนำสำคัญ 2 ส่วน คือ การรับแจ้งเตือนไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์ถูกแฮ็กสำเร็จแล้วร้อยเปอร์เซ็นต์ และการระบุชื่อเพกาซัสในข้อความแจ้งเตือนเป็นเพียงการยกตัวอย่างโปรแกรมสปายแวร์ที่เป็นที่รู้จัก เพื่อให้ประชาชนเข้าใจระดับและศักยภาพของการโจมตีแบบไม่ต้องคลิกลิงก์ซึ่งผู้โจมตีสามารถเข้าถึงอุปกรณ์ได้โดยเจาะจงโจมตีรายบุคคล ทั้งนี้ผู้ที่รับการแจ้งเตือนสามารถตรวจสอบอุปกรณ์โดยส่ง System Log ให้คณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติหรือหน่วยงานตรวจสอบอิสระ โดยหลังจากนี้จะขอให้ Apple แนะนำหน่วยงานตรวจสอบเพิ่มเติมเพื่อเผยแพร่ให้ประชาชนทราบ
นอกจากนี้ Apple แนะนำให้เปิดใช้งานระบบ Lockdown Mode ในเมนูตั้งค่าของอุปกรณ์เพื่อช่วยป้องกันการโจมตี แม้ผู้ใช้จะรับการแจ้งเตือนแล้ว เนื่องจากระบบจะทำให้ผู้โจมตีเข้าถึงอุปกรณ์ยากขึ้น การเปิดระบบดังกล่าวและปิดเปิดเครื่องใหม่จะช่วยลดโอกาสในการเข้าถึงอุปกรณ์ โดยฟังก์ชันทั่วไปยังสามารถใช้งานได้ตามปกติ นายไชยชนก มองว่า แม้ Apple มีข้อมูลคำแนะนำเผยแพร่ผ่านช่องทางทางการแล้ว แต่การสื่อสารอาจยังไม่ชัดเจน จึงขอให้ Apple ชี้แจงเพิ่มเติมเพื่อให้ประชาชนเข้าใจสถานการณ์และแนวทางป้องกัน ซึ่งคาดว่า Apple จะออกมาแถลงเพิ่มเติมในเร็วๆ นี้
สำหรับผู้ถูกโจมตีเพิ่มเติม นายไชยชนก กล่าวว่า เท่าที่ทราบยังไม่มี โดยมองว่าเหตุการณ์น่าจะเกิดขึ้นเป็นชุดในช่วงแรก ขณะนี้ผู้ที่เกี่ยวข้องอัปเดตซอฟต์แวร์และนำอุปกรณ์ไปตรวจสอบเบื้องต้นแล้ว ส่วนในวันพรุ่งนี้ (12 พ.ย.69) จะหารือกับผู้ประกอบการแพลตฟอร์ม ซอฟต์แวร์ ฮาร์ดแวร์ และผู้ให้บริการโทรคมนาคม เพื่อบูรณาการข้อมูลรูปแบบการโจมตี แนวทางรับมือ รวมถึงประเมินสถานการณ์ว่าภาครัฐจะช่วยรับมือได้อย่างไร ซึ่งมองว่าเป็นมิติใหม่ของความร่วมมือ
เมื่อสอบถามถึงกลุ่มบุคคลอื่นที่มีความเสี่ยงเพิ่มเติม นายไชยชนก กล่าวว่า ยังไม่มีข้อมูลและจะสอบถาม Apple เพิ่มเติมว่าสามารถเปิดเผยได้หรือไม่ ส่วนจำนวนการแจ้งเตือนในไทย Apple แจ้งเพียงว่าส่งคำเตือนไปแล้วกว่า 150 ประเทศ แต่ไม่ระบุตัวเลขเฉพาะของไทยเนื่องจากนโยบายความเป็นส่วนตัว Apple ตรวจสอบพบเพียงความพยายามโจมตีอุปกรณ์จึงส่งข้อความแจ้งเตือนไปยังบัญชีที่เกี่ยวข้องเท่านั้น ส่วนการขยายความร่วมมือไปยังระบบ Android จะหารือในวันพรุ่งนี้
นายไชยชนก กล่าวถึงงาน Global Anti-Scam Summit ว่า ไทยได้รับการยอมรับเป็นผู้นำด้านการปราบปรามกระบวนการหลอกลวงออนไลน์ โดยหารือกับผู้จัดงานและแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ในไทย ซึ่งผู้จัดงานตัดสินใจขยายกิจกรรมเพื่อเชิญผู้ประกอบการหารือกับรัฐบาลไทยเพิ่มเติมในวันพรุ่งนี้
ด้าน นายวรณัฐ คงเมือง รองเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ กล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นถือเป็นภัยความมั่นคงรูปแบบใหม่ สภาความมั่นคงแห่งชาติร่วมกับหน่วยงานด้านความมั่นคงทางไซเบอร์และหน่วยงานการข่าวติดตามสถานการณ์มาตั้งแต่ต้น พร้อมให้ความสำคัญกับแนวทางดำเนินการซึ่งมีกฎหมายและแนวทางปฏิบัติร่วมกันแล้ว ขอให้ประชาชนมั่นใจการทำงานของภาครัฐและเอกชน
กรณีสอบถามสมาชิกพรรคว่ามีผู้ถูกโจมตีเพิ่มเติมหรือไม่ นายไชยชนก กล่าวว่า เบื้องต้นยังไม่ได้สอบถามทั้งหมด แต่เท่าที่ทราบยังไม่มีข้อมูลเพิ่มเติม ส่วนกรณีนายกรัฐมนตรีถูกโจมตีหรือไม่นั้น ยังไม่แน่ใจ พร้อมระบุติดตลกว่าหากนายกรัฐมนตรีถูกโจมตีอาจไม่รู้ตัวเพราะเพิ่งเริ่มใช้พร้อมเพย์ได้ไม่นาน
ส่วนกรณีระบบของบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) มีรายงานข้อมูลจองของลูกค้ารั่วไหลกว่า 60,000 รายการ พลตรี ธีรวุฒิ กล่าวว่า รับรายงานว่าระบบถูกเจาะผ่านการใช้ชื่อผู้ใช้งานและรหัสผ่านตั้งแต่ช่วงเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา โดยผู้ให้บริการระบบดำเนินการรีเซ็ตรหัสผ่านแล้วและยังไม่พบปัญหาเพิ่มเติม ขณะนี้อยู่ระหว่างสืบสวนและตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติม
สำหรับความคืบหน้าการจัดตั้งศูนย์ข้อมูล นายไชยชนก กล่าวว่า กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมมีหน้าที่เชื่อมโยงและสนับสนุนการจัดการปัญหา รวมถึงบูรณาการฐานข้อมูลจากหน่วยงานต่างๆ โดยดำเนินการลักษณะเบ็ดเสร็จจุดเดียว ซึ่งต้องจัดตั้งคณะกรรมการร่วมกับหน่วยงานที่มีอำนาจออกใบอนุญาต กระทรวงไม่ได้เป็นผู้อนุญาตเพียงหน่วยงานเดียว แต่ทำหน้าที่วางระบบให้เป็นศูนย์กลางเพื่อให้กระบวนการสะดวกขึ้น ส่วนการยกร่างกฎหมายศูนย์ข้อมูลอยู่ระหว่างดำเนินการแลกเปลี่ยนข้อมูลกับคณะรับผิดชอบ ผู้ประกอบการที่ต้องการจัดตั้งจะต้องยื่นขออนุญาตผ่านศูนย์กลางที่คณะกรรมการจัดตั้งขึ้น
