‘กล้าธรรม’ ดันร่าง พ.ร.บ.ข้าวและชาวนาแห่งชาติ ปฏิรูปกฎหมายข้าวรอบ 80 ปี
‘กล้าธรรม’ ชง ร่าง พ.ร.บ.ข้าวและชาวนาแห่งชาติ ปฏิรูปกฎหมายข้าวไทย เปิดทางผู้ไร้เอกสารสิทธิเข้าถึงสวัสดิการ ตั้งกองทุนช่วยเหลือ-คุมโรงสี-ยกระดับเมล็ดพันธุ์ หวังสร้างความเป็นธรรม-ความมั่นคงให้ชาวนาไทย
วันนี้ (4 มิ.ย. 69) ที่รัฐสภา นายณัฐชาติ วงศ์ประเสริฐ สส.สุพรรณบุรี พรรคกล้าธรรม แถลงเตรียมเสนอร่าง พ.ร.บ.ข้าวและชาวนาแห่งชาติ พ.ศ. …. ต่อประธานสภาผู้แทนราษฎร ผลักดันการปฏิรูปกฎหมายข้าวของประเทศครั้งสำคัญ คืนศักดิ์ศรี สร้างความเป็นธรรม เพิ่มความเข้มแข็ง และยกระดับคุณภาพชีวิตชาวนาไทย
นายณัฐชาติ กล่าวว่า ข้าวถือเป็นพืชเศรษฐกิจหลักที่เป็นรากฐานความมั่นคงทางอาหารของประเทศ ขณะที่ชาวนาเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภาคการเกษตรและสร้างรายได้จากการส่งออกข้าวซึ่งเป็นหนึ่งในสินค้าหลักของไทยมาอย่างยาวนาน แต่ปัจจุบันชาวนายังคงเผชิญปัญหาถูกเอารัดเอาเปรียบ ขาดอำนาจการต่อรอง และไม่ได้รับความเป็นธรรมในหลายด้าน
กฎหมายที่ใช้กำกับดูแลกิจการค้าข้าวในปัจจุบันคือ พ.ร.บ.การค้าข้าว พ.ศ.2489 ซึ่งบังคับใช้มานานกว่า 80 ปี ไม่สอดคล้องกับบริบทปัจจุบัน จึงระดมความคิดเห็นจากเครือข่ายชาวนา และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เกิดเป็นร่างดังกล่าวเพื่อยกเลิกกฎหมายเดิม สร้างกลไกใหม่ที่ตอบโจทย์ปัญหาของชาวนา โดยมี 5 ประเด็นสำคัญ ได้แก่
1.ให้สิทธิและโอกาสชาวนาที่ไม่มีเอกสารสิทธิในที่ดิน ขยายนิยามคำว่า “ชาวนา” ให้ครอบคลุมผู้ที่ทำนาบนพื้นที่ไม่มีเอกสารสิทธิ แต่มีหลักฐาน หรือได้รับการรับรองจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นว่าประกอบอาชีพทำนาจริงอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 3 ฤดูการผลิต เพื่อให้เข้าถึงสิทธิประโยชน์จากภาครัฐ
2.เปิดโอกาสให้ชาวนาเข้ามามีส่วนร่วมกำหนดนโยบายระดับชาติ ผ่านการจัดตั้งคณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ โดยมีนายกฯ เป็นประธาน และกำหนดให้มีตัวแทนเครือข่ายชาวนา หรือองค์กรอาชีพชาวนาไม่น้อยกว่า 4 คน ร่วมเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ สะท้อนปัญหาโดยตรง
3.ปฏิรูประบบรับซื้อข้าว กำหนดให้โรงสี และผู้ประกอบการ ต้องจัดทำหลักฐานการรับซื้อเป็นลายลักษณ์อักษรและมอบให้ชาวนาทันที พร้อมระบุรายละเอียดสำคัญชัดเจน ทั้งชนิดข้าว น้ำหนัก ความชื้น ราคา และค่าใช้จ่ายที่ถูกหัก ห้ามผู้ค้าข้าวร่วมกันผูกขาด หรือกดราคารับซื้อ หากฝ่าฝืนมีโทษปรับสูงสุด 50,000 บาท
4.ยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์ข้าวไทย กำหนดมาตรการควบคุมการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ไม่ได้มาตรฐาน หรือมีการปลอมปน ป้องกันการหลอกลวงเกษตรกร ยกเว้นกรณีการแบ่งปันเมล็ดพันธุ์กันภายในชุมชน หากผู้ใดลักลอบจำหน่ายเมล็ดพันธุ์เถื่อนมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
5.จัดตั้งกองทุนส่งเสริมและพัฒนาวิถีชีวิตชาวนา เพื่อเป็นแหล่งทุนหมุนเวียนสนับสนุนสวัสดิการชาวนา การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าว ใช้เป็นกลไกช่วยเหลือเกษตรกรกรณีฉุกเฉิน
