เผยวิกฤตโลกขาดแคลน ‘แพทย์ผิวหนัง’ ชี้ไทยมีแค่ 1.18 คนต่อแสนประชากร ซ้ำกระจุกตัวในเมืองและเอกชน
สมาพันธ์สมาคมแพทย์ผิวหนังระหว่างประเทศ หรือ ILDS ผนึกกำลังแผนกผลิตภัณฑ์เวชสำอาง ลอรีอัล กรุ๊ป เปิดเผยรายงาน “การศึกษาวิเคราะห์การเข้าถึงสุขภาพผิวระดับโลก” (Global Access to Skin Health Observatory Study) ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Dermatology ครอบคลุมการสำรวจ 158 ประเทศ พบวิกฤตความขาดแคลนและความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงแพทย์ผิวหนังทั่วโลก โดยมีเพียง 1 ใน 6 ประเทศเท่านั้นที่มีแพทย์ผิวหนังเพียงพอต่อความต้องการ
สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากการศึกษาพบว่ามีแพทย์ผิวหนังเฉพาะทางจำนวน 846 คน หรือคิดเป็นอัตรา 1.18 คนต่อประชากร 100,000 คน ซึ่งยังคงต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานสากลอย่างมีนัยสำคัญ โดยโครงสร้างการกระจายตัวของบุคลากรสะท้อนความเหลื่อมล้ำชัดเจน เนื่องจากร้อยละ 50 กระจุกตัวอยู่ในเขตเมือง และอีกร้อยละ 50 ปฏิบัติงานในภาคเอกชน ส่งผลให้ประชาชนในส่วนภูมิภาคและผู้ป่วยในระบบสาธารณสุขของรัฐเข้าถึงการรักษาเฉพาะทางได้ยากลำบาก
ผลการศึกษาภาพรวมทั่วโลกระบุว่า ปัจจุบันมีประชากรกว่า 2,000 ล้านคนเผชิญโรคผิวหนัง ซึ่งเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่ติด 10 อันดับแรกของสาเหตุความพิการ แต่ร้อยละ 74 ของประเทศที่สำรวจยังไม่ให้ความสำคัญระดับนโยบายกับประเด็นสุขภาพผิว โดยทั่วโลกมีแพทย์ผิวหนังเฉลี่ยเพียง 2.66 คนต่อประชากร 100,000 คน ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่ 5.63 คน ส่งผลให้กว่าร้อยละ 80 ของประเทศทั่วโลกมีบุคลากรไม่ถึงเกณฑ์
ความเหลื่อมล้ำปรากฏชัดเจนระหว่างประเทศที่มีรายได้สูงและรายได้น้อย โดยประเทศร่ำรวยมีอัตราแพทย์ผิวหนังสูงกว่าประเทศรายได้น้อยเกือบ 9 เท่า นอกจากนี้ร้อยละ 79 ของแพทย์ผิวหนังทั่วโลกยังกระจุกตัวอยู่ในเขตเมือง ส่งผลให้เกิดภาวะ “พื้นที่ไร้แพทย์ผิวหนัง” ในชนบทและพื้นที่ห่างไกล และร้อยละ 42 ของประเทศทั่วโลกรายงานว่าการเข้าถึงการดูแลรักษาโรคผิวหนังอยู่ในเกณฑ์ที่ย่ำแย่หรือขาดแคลนอย่างรุนแรง
ดร. เอสเธอร์ ฟรีแมน รองประธานมูลนิธิโรคผิวหนังนานาชาติ และรองศาสตราจารย์ด้านผิวหนัง คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ระบุว่า โครงการนี้ทำให้เห็นภาพข้อมูลเชิงประจักษ์ว่าสถานที่พักอาศัยไม่ควรเป็นตัวกำหนดโอกาสเข้าถึงการรักษา หน้าที่ของประชาคมโลกคือการชี้ให้เห็นช่องว่างและหาทางแก้ไขร่วมกัน
ศาสตราจารย์ เฮนรี ดับเบิลยู. ลิม ประธาน ILDS กล่าวว่า ผลการศึกษาชิ้นนี้ช่วยสนับสนุนการดำเนินตามมติสมัชชาอนามัยโลกในการผลักดันโรคผิวหนังเป็นวาระสาธารณสุขโลก ขณะที่ มิเรียม โกเอน-เวลกริน ประธานแผนกผลิตภัณฑ์เวชสำอาง ลอรีอัล กรุ๊ป ยืนยันความมุ่งมั่นในการยกระดับการเข้าถึงสุขภาพผิวทั่วโลกผ่านการลงทุนในโครงการ Act For Dermatology
ทั้งนี้ ข้อมูลทั้งหมดถูกรวบรวมไว้ในแพลตฟอร์ม Skin Observatory Data Explorer เพื่อให้กระทรวงสาธารณสุข นักวิจัย และองค์กรต่างๆ นำไปวิเคราะห์และวางแผนกลยุทธ์ ตลอดจนนำเทคโนโลยีการแพทย์ทางไกลมาประยุกต์ใช้เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในระยะยาว
