‘เดชรัต’ แนะตรวจสอบปมจดทะเบียนกะเพรา 4 สายพันธุ์ เสนอรัฐเร่งจัดทำฐานข้อมูลกะเพรา

‘เดชรัต’ แนะตรวจสอบปมจดทะเบียนกะเพรา 4 สายพันธุ์ ตั้งคำถามความแตกต่างจากกะเพราทั่วไป เสนอรัฐเร่งจัดทำฐานข้อมูลกะเพรา 300 สายพันธุ์ ปกป้องสิทธิเกษตรกรและชุมชน

วันนี้ (26 ต.ค. 69) นายเดชรัต สุขกำเนิด ทีมบริหารพรรคประชาชนด้านสุขภาพชีวิตใหม่ แถลงผลการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เงา ครั้งที่ 17 แถลงเรื่องกะเพรากับ พ.ร.บ.รับรองพันธุ์พืช หลังจากที่มีข้อถกเถียงจากหลายฝ่ายว่าการจดทะเบียนกะเพราแก้วสรตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช จากบริษัท CPRam นำไปสู่ข้อถกเถียงและข้อกังวลใจ เพราะกะเพราเป็นพืชพันธุ์ที่ประชาชนทั่วไปปลูกไม่ใช่แค่เพียงเกษตรกรเท่านั้น และการซื้อขายแลกเปลี่ยนใช้ประโยชน์ใบกะเพราโดยทั่วไปไม่ได้จำแนกสายพันธุ์อย่างชัดเจน

นายเดชรัตกล่าวว่าทำให้เกิดความสงสัยและกังวลใจนำไปสู่ข้อตกลงบางอย่างได้คำตอบที่ชัดเจนว่าการจดทะเบียนไม่ได้หมายถึงการคุ้มครองพันธุ์กะเพราโดยทั่วไป ซึ่งมีมากถึง 300 สายพันธุ์ แต่คุ้มครองเฉพาะพันธุ์ที่บริษัทเอกชนร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์พัฒนาขึ้น 4 สายพันธุ์ แต่ความสงสัยยังมีอยู่และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงสั่งให้มีการตรวจสอบกระบวนการจดทะเบียนถือครองสิทธิ์ของบริษัทเอกชนว่าดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่

นายเดชรัตกล่าวต่อว่าหากจะตอบความกังวลใจของประชาชนและนำไปสู่ความเข้าใจในการปรับปรุงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืชให้สอดคล้องกับสิ่งที่ประชาชนต้องการ ต้องจำเป็นตั้งคำถามขึ้นอีก 2 ประเด็น และ ครม.เงามีข้อเสนอให้กระทรวงเกษตรอีก 1 ข้อ โดยยืนยันพรรคประชาชนให้ความสำคัญส่งเสริมการวิจัยพัฒนาพืชพันธุ์ เพื่อให้ผลผลิตทางการเกษตรมีคุณภาพประสิทธิภาพที่ดีขึ้น และจำเป็นต้องคำนึงถึงความสำคัญเท่าเทียมสิทธิเกษตรกรในการเข้าถึงเมล็ดพันธุ์ การรักษาและใช้ประโยชน์จากฐานพันธุกรรม

ประเด็นคำถาม 2 ข้อ 1.กะเพรา 4 สายพันธุ์มีลักษณะแตกต่างจากกะเพราทั่วไปอย่างไรที่ประชาชนจะสังเกตได้โดยแตกต่างจากการเริ่มต้น CPR1 ควรนำเสนอให้ชัดเจนให้ประชาชนเข้าใจ คลายความกังวลใจสามารถแยกแยะได้ และ 2.การแบ่งปันผลประโยชน์ให้กับรัฐมีความเป็นธรรมหรือไม่ 1 ในประเด็นที่มีการถกเถียงคือการพัฒนาพันธุ์กะเพรา 4 สายพันธุ์คือนำกะเพราป่าพันธุ์พื้นเมืองมาพัฒนาต่อยอด 4 สายพันธุ์ ซึ่งตามกฎหมายต้องขออนุญาตจัดทำข้อตกลงแบ่งปันผลประโยชน์ นำรายได้เข้าสู่กองทุนคุ้มครองพันธุ์พืช ข้อตกลงในการแบ่งปันผลประโยชน์ตามมาตรา 52 เป็นเท่าไหร่ เป็นธรรมมากน้อยแค่ไหน

“เพราะกรมวิชาการทางเกษตรแจ้งว่าเป็นข้อมูลลับที่ไม่อาจเปิดเผยได้ยกเว้นแต่มีคำสั่งศาล อย่างไรก็ตามถ้าไปดูในรายงานของกองทุนคุ้มครองพันธุ์พืช ปี 2567 เป็นปีที่มีการขึ้นทะเบียนหรือจดทะเบียนกะเพราทั้งสี่สายพันธุ์ ปรากฏกองทุนมีรายได้ 366,688 บาท แปลว่ารายได้จากการแบ่งปันผลประโยชน์น่าจะไม่เกินตัวเลขนี้ใช่หรือไม่ เพราะนี่คือรายได้จากกองทุนที่ได้รับข้อตกลงแบ่งปันผลประโยชน์ทั้งหมด” นายเดชรัตกล่าว

นายเดชรัตยังกล่าวถึงข้อตกลงตามมาตรา 52 มี 207 ข้อตกลง ภาคเอกชน 75 ราย แต่กองทุนคุ้มครองพันธุ์พืชมีรายได้รวมเพียง 467,000 บาท จึงเกิดเป็นคำถามว่าการแบ่งปันผลประโยชน์เช่นนี้เป็นธรรมหรือไม่กับสาธารณะในภาพรวม ส่วนข้อมูลกวนใจที่กฎหมายระบุห้ามเปิดเผยถึงข้อตกลง อาจเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน เพราะมาตรา 63 กำหนดว่าห้ามเปิดเผยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องกับกรรมวิธีการปรับปรุงพันธุ์ของผู้จดทะเบียน

สำหรับข้อเสนอของ ครม.เงา พรรคประชาชนในการพัฒนาสายพันธุ์กะเพราพัฒนาโดยผู้ซื้อรายใหญ่ CPRam อาจจะส่งผลต่อการตัดสินใจในเรื่องการปลูกพัฒนาสายพันธุ์กะเพรา อาจจะส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพของกะเพราไทยในอนาคต จึงเสนอให้กระทรวงเกษตรฯ

1.เร่งจัดทำฐานข้อมูลกะเพราทั้ง 300 สายพันธุ์ รวมถึงแหล่งที่พบลักษณะประจำพันธุ์และชุมชนที่มีการอนุรักษ์รักษาสายพันธุ์นั้น ๆ เพื่อจะนำไปสู่การส่งเสริมปลูกตลาดการแปรรูปที่เหมาะสมของกะเพราแต่ละสายพันธุ์

2.กรณีพบกะเพราบางสายพันธุ์ที่อยู่เฉพาะถิ่น ให้กระทรวงเกษตรสนับสนุนให้ชุมชนจดทะเบียนเป็นพันธุ์พืชพื้นเมืองเฉพาะถิ่นตามมาตรา 45 ยังเสนอให้กระทรวงเกษตรพัฒนากะเพราสายพันธุ์พื้นบ้านให้เป็นทั้งเครื่องดื่มอาหารเสริมสมุนไพร หรือแบ่งผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมให้กับชุมชนที่อนุรักษ์สายพันธุ์กะเพราต่าง ๆ ก็จะตอบโจทย์พี่น้องประชาชนมากกว่าตอบโจทย์ผู้ประกอบการ