ENVIRONMENT

‘อธิบดี กพร.’ เผย เตรียมออกประกาศ ตาม พ.ร.บ. แร่ บังคับผู้นำเข้าแร่จากเมียนมา ลาว กัมพูชา ต้องแสดงพิกัดเหมือง

‘อธิบดี กพร.’ เผย เตรียมออกประกาศ ตาม พ.ร.บ. แร่ บังคับผู้นำเข้าแร่จากเมียนมา ลาว กัมพูชา ต้องแสดงพิกัดเหมือง – ใบสัมปทานถูกต้อง คาดบังคับใช้ ม.ค. 70 ชี้ หากไม่ได้ผลพร้อมยกระดับห้ามนำเข้าทันที แจง ไทยไม่เคยส่งออก ไซยาไนด์ – ระเบิด เอื้อทำเหมือง ยัน ไทยยังไม่มีทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ เหตุ ยังไม่คุ้มค่าเชิงพาณิชย์

วันนี้ (17 พ.ย. 69) นายอดิทัต วะสีนนท์ อธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) ให้สัมภาษณ์กับ The Reporters ถึงกรณีการทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมาที่ส่งผลให้เกิดสารปนเปื้อนในแม่น้ำกกและแม่น้ำสายของประเทศไทย โดยยืนยันว่า รัฐบาลไม่ได้นิ่งนอนใจต่อปัญหาดังกล่าว ที่ผ่านมาตนพร้อมคณะ ซึ่งมีรองนายกรัฐมนตรีและผู้แทนกรมควบคุมมลพิษ ได้เดินทางไปหารือกับทางการเมียนมาแล้ว

ทั้งนี้ ทางการเมียนมายืนยันว่า ไม่มีการอนุญาตให้ประกอบกิจการเหมืองแร่อย่างถูกต้องตามกฎหมายในบริเวณที่เป็นปัญหา ซึ่งเป็นพื้นที่ของชนกลุ่มน้อย ขณะที่ กพร. ไม่มีอำนาจกำกับดูแลเหมืองแร่ที่ตั้งอยู่นอกประเทศ โดยมีอำนาจเฉพาะเหมืองที่อยู่ภายในประเทศไทยเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม กพร. ยังคงติดตามข้อมูลอย่างต่อเนื่อง รวมถึงใช้ภาพถ่ายดาวเทียมตรวจสอบจนพบร่องรอยการดำเนินกิจกรรมในพื้นที่ ส่วนกระแสข่าวที่ระบุว่ามีเหมืองแร่มากกว่า 500 แห่งนั้น ยังไม่สามารถยืนยันจำนวนได้ แต่ยอมรับว่ากิจกรรมเหมืองแร่ ทั้งเหมืองทองคำและเหมืองแรร์เอิร์ธ เป็นส่วนหนึ่งของปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย

นายอดิทัต กล่าวว่า จากการตรวจสอบข้อมูลการนำเข้าแร่ทองคำและแร่แรร์เอิร์ธจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างถูกต้องตามกฎหมาย พบว่าไม่มีการนำเข้าหรือมีในปริมาณน้อยมาก ดังนั้น แม้ประเทศไทยจะสามารถออกมาตรการควบคุมการนำเข้าแร่ได้ แต่ก็อาจไม่ได้ช่วยแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนดังกล่าวมากนัก

นายอดิทัต กล่าวต่อว่า เมื่อต้นปี 2569 ยังพบปัญหาผลกระทบจากการทำเหมืองแร่พลวงในประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งส่งผลกระทบต่อพื้นที่ภาคตะวันตก รวมถึงบริเวณแม่น้ำกระบุรี จังหวัดระนอง ทำให้ กพร. เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งกรมศุลกากรและกรมควบคุมมลพิษ มาร่วมตรวจสอบข้อมูลสถิติการนำเข้าและส่งออกแร่

จากการตรวจสอบพบว่า มีการนำเข้าแร่พลวงในปริมาณที่มีนัยสำคัญ รวมถึงการนำเข้าตะกั่ว ทองแดง และดีบุกบางส่วน กพร. จึงเตรียมใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2560 ออกประกาศกำกับดูแลการนำเข้าและส่งออกแร่จากประเทศเพื่อนบ้าน โดยในระยะแรกจะยังไม่ห้ามนำเข้า แต่กำหนดให้ผู้นำเข้าต้องแสดงหลักฐานที่มาของแร่อย่างชัดเจน ทั้งชื่อและพิกัดเหมือง ใบอนุญาตหรือสัมปทานที่ถูกต้องตามกฎหมายของประเทศต้นทาง และหนังสือรับรองแหล่งกำเนิดแร่

สำหรับประกาศดังกล่าวจะบังคับใช้กับการนำเข้าแร่จาก 3 ประเทศ ได้แก่ เมียนมา ลาว และกัมพูชา ครอบคลุมแร่ 6 ชนิด ได้แก่ พลวง ตะกั่ว ทองแดง ทองคำ แรร์เอิร์ธ และดีบุก เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งที่มาของแร่ได้

นายอดิทัต กล่าวว่า จากการพูดคุยกับผู้ประกอบกิจการเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ทราบว่ามีการใช้กระบวนการชะละลายแร่ในแหล่ง (In-situ Leaching) ซึ่งเป็นกระบวนการที่ประเทศไทยไม่อนุญาตให้ใช้ในการทำเหมือง

ภายหลัง กพร. ประชุมหารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้ว 2 ครั้ง ขณะนี้อยู่ระหว่างเร่งดำเนินการออกประกาศ โดยต้องดำเนินการตามขั้นตอนกฎหมาย รวมถึงการเปิดรับฟังความคิดเห็นในเชิงหลักการเป็นเวลา 30 วัน และการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศ คาดว่าจะสามารถเริ่มบังคับใช้ได้ในช่วงปลายเดือนมกราคม 2570

อย่างไรก็ตาม การกำหนดมาตรการดังกล่าวจำเป็นต้องพิจารณาผลกระทบต่อผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจโดยสุจริต รวมถึงประชาชนในพื้นที่ต่าง ๆ ด้วย

นายอดิทัต ย้ำว่า ประกาศควบคุมการนำเข้าแร่ถือเป็นมาตรการขั้นแรก หากบังคับใช้แล้วไม่สามารถลดผลกระทบจากการปนเปื้อนได้ ก็จะพิจารณาว่าสามารถยกระดับมาตรการได้มากน้อยเพียงใด รวมถึงความจำเป็นในการห้ามนำเข้าแร่บางชนิด โดยต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้องด้วย

นอกจากนี้ กพร. ยังมีการหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีองค์ความรู้เกี่ยวกับการบำบัดตะกอนแร่ เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาร่วมกัน โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมให้ความสำคัญกับเรื่องดังกล่าวเช่นกัน

แจงไทยไม่ส่งระเบิดให้เมียนมา-ไม่พบส่งออกไซยาไนด์เพิ่มผิดปกติ

สำหรับกระแสข่าวที่ตั้งข้อสังเกตว่า ประเทศไทยอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งการนำเข้าแร่เพื่อส่งต่อไปยังประเทศปลายทาง ตลอดจนการส่งออกสารเคมีหรือวัตถุระเบิดที่ใช้ในการทำเหมือง นายอดิทัต กล่าวว่า กพร. ได้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อตรวจสอบข้อมูลแล้ว

โดยการทำเหมืองทองคำมีการใช้ไซยาไนด์ในกระบวนการสกัดแร่ แต่จากข้อมูลในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา ไม่พบการส่งออกไซยาไนด์ไปยังเมียนมา หรือการส่งออกที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ พร้อมยืนยันว่า ประเทศไทยไม่ได้ส่งออกวัตถุระเบิดไปยังเมียนมา และมองว่าข้อกล่าวหาดังกล่าวเป็นการกล่าวอ้างโดยไม่มีหลักฐาน เนื่องจากยังมีช่องทางอื่นที่สามารถนำสารเคมีหรือวัตถุระเบิดเข้าสู่พื้นที่ได้โดยไม่จำเป็นต้องผ่านประเทศไทย

นายอดิทัต กล่าวถึงการนำเข้าแร่พลวงว่า ปัจจุบันมีความต้องการใช้แร่ชนิดนี้เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ขณะที่ประเทศไทยมีแหล่งแร่พลวงอยู่บ้างแต่มีปริมาณไม่มาก ต่างจากเมียนมาที่มีแหล่งแร่พลวงจำนวนมาก จึงมีการนำเข้ามาในประเทศไทยเพื่อดำเนินการต่อ

ทั้งนี้ หากเป็นการนำเข้าหัวแร่พลวงมาแต่งแร่ในประเทศไทย กระบวนการดังกล่าวไม่ได้ก่อมลพิษมากนัก และยังเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับแร่ สร้างรายได้ให้ผู้ประกอบการไทย หากดำเนินการตามขั้นตอนและระเบียบที่ถูกต้อง

อย่างไรก็ตาม การทำเหมืองแร่พลวงและแร่ชนิดอื่นอาจมีสารปนเปื้อนร่วมอยู่ด้วย เช่น สารหนู หากการทำเหมืองไม่เป็นไปตามมาตรการป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อม ก็อาจทำให้สารเหล่านี้ถูกชะละลายลงสู่แหล่งน้ำได้ กพร. จึงอยู่ระหว่างเพิ่มมาตรการควบคุมการนำเข้าแร่พลวง และสามารถให้คำแนะนำแก่ทางการเมียนมาเกี่ยวกับการจัดการปัญหาดังกล่าวได้

ส่วนการนำเข้าแร่แรร์เอิร์ธ นายอดิทัต ยอมรับว่า ประเทศไทยมีการนำเข้าแร่ชนิดนี้จริง แต่ไม่ได้มาจากเมียนมา โดย กพร. มีการควบคุมการนำเข้าอย่างเข้มงวด และมีข้อมูลการส่งออกทั้งหมด อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่น่ากังวลคือการลักลอบนำเข้าและส่งออก ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานด้านความมั่นคงในพื้นที่

นายอดิทัต กล่าวเพิ่มเติมว่า ทางการเมียนมาพร้อมให้ความร่วมมือด้านการตรวจสอบมลพิษ แต่สำหรับข้อมูลเกี่ยวกับพื้นที่ที่รัฐบาลเมียนมาอาจไม่สามารถเข้าไปกำกับดูแลได้ ทางการเมียนมาก็ไม่มีข้อมูลที่จะนำมาให้ฝ่ายไทยเช่นกัน

พร้อมพิจารณาห้ามนำเข้า หากมาตรการแรกไม่สามารถลดผลกระทบได้

นายอดิทัต ย้ำว่า หากประกาศควบคุมการนำเข้าแร่มีผลบังคับใช้แล้ว แต่ยังไม่สามารถลดผลกระทบจากสารปนเปื้อนได้ ก็อาจต้องพิจารณายกระดับมาตรการเพิ่มเติม เช่น การยกเลิกหรือห้ามนำเข้าแร่บางชนิด โดยจะต้องประเมินผลหลังบังคับใช้ว่ามาตรการดังกล่าวช่วยแก้ไขปัญหาได้มากน้อยเพียงใด

นอกจากนี้ ยังต้องตรวจสอบข้อมูลการส่งออกสารเคมีบางประเภทที่อาจนำไปใช้ในกิจกรรมเหมืองแร่ เนื่องจากสารเคมีหลายชนิดมีประโยชน์ในการใช้งานหลากหลายด้าน จึงไม่สามารถทราบได้ทั้งหมดว่าผู้รับปลายทางนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใด และต้องพิจารณาต่อไปว่าจำเป็นต้องควบคุมการส่งออกสารเคมีเหล่านี้หรือไม่ แม้ไม่ได้ใช้เฉพาะในกระบวนการแต่งแร่หรือทำเหมือง

อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศไทยจะกำหนดมาตรการควบคุมการส่งออกสารเคมี แต่ประเทศปลายทางก็ยังสามารถจัดหาสารเหล่านั้นจากประเทศอื่นได้อยู่ดี

เมื่อถามถึงการขอความร่วมมือจากโรงงานหรือผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับกิจการเหมืองแร่ นายอดิทัต กล่าวว่า เป็นประเด็นที่มีขอบเขตกว้าง เนื่องจากผู้ประกอบการบางส่วนไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานด้านเหมืองแร่โดยตรง แต่เป็นเพียงผู้นำเข้าหรือส่งออกสินค้า จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายหน่วยงานในการดำเนินการ

ยืนยันไทยยังไม่มีเหมืองแรร์เอิร์ธ เหตุยังไม่พบแหล่งแร่ที่คุ้มค่าเชิงพาณิชย์

สำหรับความคืบหน้าการขออนุญาตทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในประเทศไทย นายอดิทัต กล่าวว่า ปัจจุบันมีการยื่นขออนุญาตสำรวจแหล่งแร่ และอยู่ระหว่างกระบวนการสำรวจ แต่ยังไม่พบแหล่งแร่แรร์เอิร์ธที่มีศักยภาพและความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจเพียงพอสำหรับการพัฒนาเป็นเหมืองแร่ในเชิงพาณิชย์

ส่วนกรณีพบแร่แรร์เอิร์ธในพื้นที่ตำบลเทอดไทย จังหวัดเชียงราย นายอดิทัต กล่าวว่า ต้องพิจารณาว่าเป็นแร่ประเภทใด และหากต้องดำเนินการตามกระบวนการและขั้นตอนกฎหมายของประเทศไทยทั้งหมด ก็อาจยังไม่มีความคุ้มค่าที่จะลงทุนทำเหมือง

นายอดิทัต อธิบายว่า แม้พื้นที่ทั้งสองฝั่งชายแดนจะอยู่บนเทือกเขาเดียวกัน แต่เหตุที่ฝั่งประเทศเพื่อนบ้านมีการทำเหมือง ขณะที่ฝั่งไทยไม่มีนั้น เป็นเพราะประเทศไทยมีมาตรการด้านการดูแลสุขภาพประชาชนและการป้องกันผลกระทบที่เข้มงวด

ทั้งนี้ กพร. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอยู่ระหว่างจัดทำยุทธศาสตร์บริหารจัดการแร่แรร์เอิร์ธอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมตั้งแต่การสร้างความรู้ความเข้าใจให้ประชาชนเกี่ยวกับแร่และเทคโนโลยีการทำเหมือง การเลือกใช้เทคนิคที่ไม่ก่อผลกระทบหรือก่อผลกระทบน้อยที่สุด มาตรการป้องกัน แก้ไข และเยียวยาผลกระทบ ตลอดจนการเพิ่มมูลค่าแร่และการบริหารจัดการตลอดกระบวนการ

นายอดิทัต กล่าวว่า อุตสาหกรรมเหมืองแร่จำเป็นต้องใช้เวลาในการพัฒนาและขออนุญาตเป็นระยะเวลานาน โดยการขอประทานบัตรทำเหมืองแร่ในปัจจุบันไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากต้องผ่านขั้นตอนตามกฎหมาย รับฟังความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่ และคำนึงถึงประเด็นสิทธิมนุษยชน รวมถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อประชาชนให้เหลือน้อยที่สุด

นายอดิทัต ยืนยันว่า ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีการอนุญาตให้ทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ และยังไม่มีการยื่นคำขออนุญาตทำเหมืองแร่ชนิดดังกล่าว โดยคำขอที่มีอยู่ขณะนี้เป็นเพียงการขอสำรวจแหล่งแร่เท่านั้น

Related Posts

Send this to a friend