ม.มหิดล ชี้อุปสรรคการดูแลผู้สูงอายุ เกิดจากขาด ‘ทักษะการสื่อสาร’ แนะผู้ดูแลปรับใช้ภาษาพูดและภาษากายอย่างเข้าใจ
รองศาสตราจารย์ ดร.พูลสุข เจนพานิชย์ วิสุทธิพันธุ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยถึงอุปสรรคสำคัญในการดูแลผู้สูงวัยว่า ทักษะการสื่อสารเพื่อดูแลจิตใจผู้สูงวัยเป็นสิ่งสำคัญที่มักถูกมองข้าม โดยเฉพาะการพูดคุยกับผู้ป่วยสูงวัยและผู้ป่วยติดเตียงที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ซึ่งบุคคลกลุ่มนี้ต้องการการปฏิสัมพันธ์ที่อ่อนโยนและแสดงถึงความเอาใจใส่ ผ่านท่าทีที่สัมผัสได้จากทั้งภาษาพูดและภาษากาย
รองศาสตราจารย์ ดร.พูลสุข ระบุเพิ่มเติมถึงการฝึกทักษะการใช้ภาษาพูดสำหรับผู้ดูแลผู้สูงวัยว่า จำเป็นต้องใส่ใจรายละเอียดด้านเนื้อหาที่เข้าใจง่ายและใช้ระดับเสียงที่เหมาะสม แม้ผู้สูงวัยจะมีข้อจำกัดเรื่องการได้ยิน โดยพบว่าการสื่อสารด้วยวิธีพูดข้างหูด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล ให้การตอบสนองที่ดีกว่าการเพิ่มเสียงหรือตะโกน เนื่องจากช่วยรักษาความเคารพและสร้างกำลังใจให้ผู้ป่วยพร้อมต่อสู้กับความเจ็บป่วยจากการรู้สึกเห็นคุณค่าในตัวเอง
สำหรับการแสดงภาษากาย ผู้ดูแลควรมีท่าทีสุภาพอ่อนน้อม แม้ไม่ได้สัมผัสตัวก็สามารถสบตา ยิ้มแย้ม และเป็นผู้ฟังที่ดีด้วยการพยักหน้าตอบรับอย่างตั้งใจ ซึ่งวิธีนี้จะช่วยให้ได้รับความร่วมมือระหว่างการให้บริการอย่างง่ายดาย อย่างไรก็ตาม ไม่ควรปล่อยให้ผู้สูงวัยพูดเพื่อแสดงความรู้สึกหรือความคิดเห็นเพียงฝ่ายเดียวจนผู้ดูแลพลาดการรับฟังข้อมูลสำคัญ เนื่องจากอาจนำไปสู่ความผิดพลาดในการรักษา และส่งผลต่อการประเมินความพึงพอใจในภายหลัง
นอกเหนือจากทักษะการสื่อสาร ผู้ดูแลควรเรียนรู้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับผู้สูงอายุในมิติอื่นๆ เพิ่มเติม ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ และสังคม เพื่อทำความเข้าใจและให้ความช่วยเหลือได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ซึ่งการดูแลอย่างใส่ใจจะช่วยให้ผู้สูงวัยเห็นคุณค่าในตัวเอง และเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมผู้สูงวัยของไทยให้มีคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนในอนาคต
