นายจ้างแรงงานข้ามชาติโอดระบบ E-Work Permit ยังมีปัญหา แรงงานตกหล่นต่อใบอนุญาตไม่ได้
นายจ้างแรงงานข้ามชาติโอดระบบ E-Work Permit ยังมีปัญหา แรงงานตกหล่นต่อใบอนุญาตไม่ได้ เปลี่ยนนายจ้างติดขัด ชี้ระบบ 7,800 ล้านบาทยังไม่อำนวยความสะดวก แฉปัญหาส่วย-คิวผีทำ CI จ่ายสูงถึง 3,800 บาท ซ้ำ SME แบกต้นทุนไม่ไหว
วันนี้ (20 พ.ย. 69) ในงานเสวนา “วิกฤติการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ: วิกฤตเศรษฐกิจ วิกฤตแรงงาน ผลกระทบการจัดการแรงงานข้ามชาติ” เพื่อสะท้อนปัญหาการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย ณ โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ กรุงเทพฯ
นายธนชาติ จิตรสกุล นายจ้างแรงงานข้ามชาติ กล่าวถึงปัญหาการต่อใบอนุญาตทำงานผ่านระบบ E-Work Permit ว่า แม้จะมีการเปิดใช้ระบบดังกล่าวแล้ว แต่นายจ้างยังได้รับผลกระทบจากปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และหลายเรื่องยังไม่ได้รับการแก้ไข โดยเฉพาะกรณีแรงงานที่ยังไม่มีบัตร ซึ่งไม่สามารถต่อใบอนุญาตทำงานหรือเปลี่ยนนายจ้างในระบบได้
นายธนชาติกล่าวว่า ปัญหาที่นายจ้างพบคือ เมื่อแรงงานไม่มีบัตร จะไม่สามารถดำเนินการเปลี่ยนนายจ้างผ่านระบบ E-Work Permit ได้ ขณะที่แรงงานบางกลุ่มที่ต้องต่อใบอนุญาต หากยังไม่มีข้อมูลนายจ้างในระบบก็ไม่สามารถดำเนินการต่ออายุได้ ส่งผลให้แรงงานต้องเข้าสู่กระบวนการขึ้นทะเบียนใหม่ แต่กลับไม่สามารถดำเนินการได้ตามปกติ
นอกจากนี้ ยังพบปัญหาเมื่อตำรวจเข้าตรวจสอบแรงงาน นายจ้างไม่สามารถชี้แจงปัญหาที่เกิดจากระบบได้ จนบางกรณีต้องขึ้นโรงขึ้นศาล และแม้แต่ศาลก็ยังไม่เชื่อว่านายจ้างไม่สามารถดำเนินการในระบบได้จริง สุดท้ายนายจ้างต้องเสียค่าปรับตั้งแต่ 3,000-5,000 บาท ทั้งที่ปัญหาเกิดจากข้อจำกัดของระบบ โดยนายธนชาติระบุว่า ที่ผ่านมากรมการจัดหางานไม่ได้เข้ามาสนใจหรือแก้ไขปัญหาให้กับนายจ้าง
ส่วนแรงงานกลุ่ม MOU ที่อยู่ในระบบเดิมและต้องต่ออายุใบอนุญาตอีก 2 ปี พบว่าบางส่วนไม่มีชื่อในระบบใหม่ ทำให้ไม่สามารถสมัครหรือล็อกอินเข้าใช้งานได้ ต้องแจ้งปัญหาผ่านระบบ Support และรอการแก้ไขโดยไม่มีระยะเวลาที่แน่นอน บางรายต้องรอเป็นเดือนหรือ 2 เดือน หากเกินกำหนดต่อใบอนุญาตก็อาจทำให้ใบอนุญาตขาด ขณะที่นายจ้างยังต้องเผชิญความเสี่ยงเมื่อมีเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบ หากแรงงานไม่มีใบอนุญาตหรือไม่มีหลักฐานการดำเนินการในระบบ
ด้าน น.ส.นิลุบล พงษ์พยอม ตัวแทนกลุ่มนายจ้างสีขาว กล่าวว่า ปัญหาการขึ้นทะเบียนแรงงานข้ามชาติและระบบ E-Work Permit มีหลายประเด็นที่ต้องเร่งแก้ไข โดยตั้งแต่วันแรกที่เปิดใช้งานระบบก็เกิดปัญหาล่ม กระบวนการใช้งานไม่เป็นมิตรกับผู้ประกอบการ นายจ้าง รวมถึงตัวแทนนายจ้าง อีกทั้งขั้นตอนการทดสอบระบบที่ผ่านมาไม่มีสัดส่วนของนายจ้างเข้าไปมีส่วนร่วมอย่างเพียงพอ
น.ส.นิลุบลกล่าวว่า ปัจจุบันระบบ E-Work Permit ยังไม่สามารถอำนวยความสะดวกให้กับผู้ประกอบการและแรงงานได้ตามที่ควรจะเป็น ทั้งขั้นตอนการลงทะเบียนและการรับแรงงานเข้าสู่ระบบมีความยุ่งยาก ขณะที่แรงงานข้ามชาติซึ่งต้องใช้งานระบบยังต้องเผชิญกับภาษาราชการและศัพท์ทางกฎหมายที่เข้าใจยาก รวมถึงขั้นตอนที่ซับซ้อน ส่งผลให้มีแรงงานจำนวนมากเสี่ยงหลุดจากระบบ
นอกจากนี้ ระบบที่มีมูลค่า 7,800 ล้านบาท ยังไม่ได้ทำให้การต่อใบอนุญาตทำงานเป็นเรื่องง่ายเพียงปลายนิ้วสัมผัสตามที่ประชาสัมพันธ์ไว้ เพราะแรงงานยังต้องสแกนเอกสารเข้าสู่ระบบ และฐานข้อมูลของหน่วยงานต่าง ๆ ยังไม่ได้เชื่อมโยงกันทั้งหมด โดยเพิ่งมีการเชื่อมระบบ API กับกระทรวงสาธารณสุขเมื่อประมาณ 2 เดือนที่ผ่านมา หลังจากนายจ้างต้องติดตามและเรียกร้องให้หน่วยงานเชื่อมโยงข้อมูล
น.ส.นิลุบลยังกล่าวถึงปัญหาการตรวจโรคและการซื้อประกันสุขภาพว่า ระบบปัจจุบันเอื้อให้ใช้บริการภาคเอกชนมากกว่าโรงพยาบาลรัฐ โดยโรงพยาบาลรัฐมีสัดส่วนให้บริการตรวจโรคหรือซื้อประกันได้เพียงประมาณ 10% ทำให้ผู้ประกอบการที่ต้องการดำเนินการให้ถูกต้องกลับไม่สามารถเข้าถึงบริการได้อย่างสะดวก อีกทั้งยังมีปัญหาการเชื่อมโยงผลตรวจโรคระหว่างกรมการจัดหางานกับหน่วยงานด้านสาธารณสุข
นอกจากนี้ ยังตั้งข้อสังเกตถึงกรณีการตรวจโรคที่อาจมีการตรวจโดยไม่ตรงกับความเป็นจริง หรือที่เรียกว่า ‘ตรวจทิพย์’ ซึ่งกลุ่มนายจ้างเคยยื่นเรื่องร้องเรียนไปยังกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) กระทรวงสาธารณสุข แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่ได้รับคำตอบกลับมา
ส่วนปัญหาการจองคิวทำบัตรสมาร์ทการ์ด น.ส.นิลุบลกล่าวว่า นายจ้างและแรงงานยังต้องเดินทางข้ามเขตหรือข้ามจังหวัดเพื่อเข้ารับบริการ เนื่องจากไม่สามารถหาคิวในพื้นที่ที่ตนเองอาศัยหรือทำงานอยู่ได้ บางพื้นที่ต้องเดินทางไปต่างจังหวัดที่อยู่ไกล ขณะที่บางแห่งไม่มีคิวว่าง โดยข้อมูลที่ได้รับทราบพบว่าคิวอาจยาวไปถึงเดือนมีนาคม และการเปิดจองคิวก็ไม่มีการแจ้งล่วงหน้าอย่างชัดเจน ทำให้ผู้ประกอบการและฝ่ายทรัพยากรบุคคลต้องเฝ้าระบบตลอดทั้งวัน แต่ก็ยังไม่สามารถจองคิวได้ เพราะคิวเต็มอยู่ตลอดเวลา
น.ส.นิลุบลตั้งคำถามถึงกระบวนการจัดทำระบบ E-Work Permit ตั้งแต่การกำหนดขอบเขตงาน (TOR) ไปจนถึงการตรวจรับงาน ว่ามีการตรวจสอบหรือไม่ว่าระบบสามารถใช้งานได้จริงและอำนวยความสะดวกให้กับนายจ้างและแรงงาน พร้อมเชิญชวนให้ตรวจสอบ TOR และระบบ Outsource ที่นำมาใช้ ว่ามีขั้นตอนซับซ้อนและใช้ภาษาราชการหรือภาษากฎหมายมากเกินไปหรือไม่
อีกประเด็นที่น่ากังวลคือการทำหนังสือเดินทางและเอกสารรับรองบุคคล (CI) ซึ่งยังพบปัญหาการเรียกรับส่วยและคิวผี โดยผู้ประกอบการที่ร้องเรียนมายังกลุ่มนายจ้างสีขาวระบุว่า หากไม่มีการจ่ายเงินก็ไม่สามารถเข้าไปดำเนินการได้อย่างสะดวก ขณะที่ค่าใช้จ่ายเฉพาะส่วนของส่วยและคิวผีอยู่ที่ประมาณ 1,300-3,800 บาทต่อแรงงานต่างด้าว 1 คน ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นภายในกระบวนการ
น.ส.นิลุบลกล่าวว่า นายจ้างส่วนใหญ่ต้องสำรองค่าใช้จ่ายให้แรงงานก่อน เนื่องจากแรงงานมีรายได้น้อย โดยบางคนมีเงินเพียง 300 กว่าบาท ขณะที่ผู้ประกอบการเองก็เผชิญวิกฤตเศรษฐกิจมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อนสถานการณ์โควิด-19 จนถึงปัจจุบัน โดยนายจ้างและผู้ประกอบการส่วนใหญ่ร้อยละ 80-90 เป็นธุรกิจ SME และรายย่อย ซึ่งกำลังแบกรับต้นทุนจำนวนมาก ทั้งค่าใช้จ่ายในการดำเนินการด้านแรงงานและการแข่งขันทางธุรกิจ
นอกจากนี้ ผู้ประกอบการยังต้องเผชิญการแข่งขันกับสินค้าจากจีน รวมถึงปัญหาการจัดซื้ออุปกรณ์และเงื่อนไขการชำระเงินกับซัพพลายเออร์ที่เปลี่ยนแปลงไป จากเดิมที่เคยวางบิล 15-30 วัน ปัจจุบันบางกรณียืดออกไปเป็นปี ทำให้ผู้ประกอบการต้องแบกรับภาระทางธุรกิจเพิ่มขึ้น และยังต้องเผชิญปัญหาส่วยและการทุจริตในกระบวนการจัดการแรงงานข้ามชาติซ้ำเติมอีกด้วย














