‘ภัทรพงษ์‘ จี้ รัฐบาลเร่งแก้ปมมลพิษทางน้ำข้ามแดน ชี้ 1 ปีไร้ความคืบหน้า
ย้ำแค่ตั้งจุดตรวจน้ำไม่ช่วยแก้ปัญหา แนะ กล้าคุยเมียนมา – จีน จัดการต้นตอเหมืองแร่ ยกระดับสู่วาระนานาชาติ
วันนี้ (18 พ.ย. 69) นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ พรรคประชาชน ในฐานะประธานคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษามลพิษทางน้ำข้ามแดน ให้สัมภาษณ์ถึงการประชุมในวันนี้ว่า เราประชุม 2 ส่วน คือ การรับมือวิกฤตเฉพาะหน้า มีการเชิญเชียงราย การประปาส่วนภูมิภาค กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมมลพิษ และการติดตามปัญหาที่ต้นเหตุ มีการเชิญกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ติดตามว่าสัปดาห์ที่ผ่านมา ที่เห็นข่าวว่านายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้พูดคุยกับนายมิน อ่อง ไลง์ ประธานาธิบดีเมียนมา การพูดคุยเป็นอย่างไรบ้าง และการพูดคุยกับจีนนอกรอบ ในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมานั้น เป็นอย่างไรบ้าง เพราะจากที่เห็นบันทึกความเข้าใจ (MOU) ที่เคยมีการหารือกับจีน เพื่อจัดตั้งห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์สารพิษร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ไม่ได้มีการเซ็น และไม่มีความคืบหน้า ดังนั้น เราจะมาติดตามในเรื่องนี้ว่า รัฐบาลคืบหน้าอย่างไรบ้างกับการแก้ไขปัญหานี้ ทั้งการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า และการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ
ส่วนท่าทีของรัฐบาลเป็นอย่างไรบ้าง เพราะปัญหามีมานานแล้ว นายภัทรพงษ์ กล่าวว่า การทำงานของรัฐบาลไม่มีความคืบหน้าอะไรเลย โดยสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา เห็นรัฐมนตรีหลายท่าน เดินทางไปยังจังหวัดเชียงราย ก็เป็นการพูดคุยเรื่องฝายดักตะกอน และการย้ายแหล่งน้ำผลิตน้ำประปา หากย้อนไปวันนี้เมื่อปีที่แล้ว เราก็พูดถึงฝายดักตะกอน และการย้ายแหล่งน้ำการผลิตน้ำประปา ดังนั้น การแก้ไขปัญหาจากรัฐบาลไม่มีความคืบหน้าอะไรเลยในมุมมองของตนเอง
ส่วนการคุยกับเมียนมาในวันที่ 25 – 26 พ.ย. ตามประชุมของคณะทำงานร่วมกัน ตาม TOR ที่เคยเซ็นร่วมกัน กับพลเอกอาวุโสมิน อ่อง ไลง์ นายภัทรพงษ์ ชี้ว่า หากเกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้น จะมีการประชุมหรือไม่ เพราะมีการเซ็น TOR ตั้งแต่ช่วงเดือนสิงหาคม ตอนนี้จะสิ้นเดือนพฤศจิกายน เพิ่งจะมีการประชุมกันด้วยซ้ำ และในเนื้อหาก็มีแค่เรื่องการตรวจน้ำ ที่ตรวจใคร ตรวจมัน และส่งผลมาแชร์กันเท่านั้น ดังนั้น หากคุยอยู่ที่แค่การตรวจน้ำ ไม่มีทางที่เราแก้ปัญหาได้ ถ้าเราไม่กล้าที่จะคุยกันถึงเรื่องเหมืองแร่ คุยถึงประเทศที่สาม คือประเทศจีน เพราะแร่แรร์เอิร์ธ 90% ของเมียนมา ส่งไปที่จีน และมีแร่พลวงส่งเข้ามาที่ไทย และส่งต่อไปยังจีน หากไม่กล้าพูดเรื่องนี้ ไม่กล้าสืบต้นตอ ไม่สามารถแก้ไขปัญหาเรื่องนี้ได้ และการประชุมที่เกิดขึ้น ก็จะเป็นแค่การกำหนดจุดตรวจน้ำเท่านั้น ไม่ได้มีประโยชน์อะไรกับการแก้ไขปัญหาให้คนไทย
ส่วนจุดที่ทำเหมืองแร่ เป็นพื้นที่ของชนกลุ่มน้อยในเมียนมา จะสามารถแก้ได้อย่างไร นายภัทรพงษ์ กล่าวว่า สิ่งที่เราพูดกันมาเยอะมาก คือการแก้ปัญหาตามหลักการทั่วไป แต่สิ่งที่เราไม่ได้พูดถึงคือการแก้ไขปัญหาด้านความมั่นคง ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญมาก อาจอ้างว่าอยู่ในพื้นที่ของว้า รัฐบาลเมียนมาเข้าไปไม่ได้ แต่อย่าลืมว่า เหมืองมีเป็นพันจุด ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ของว้าทั้งหมด ยังมีชนกลุ่มน้อย และชาติพันธุ์อื่น ๆ ที่รัฐบาลเมียนมาสามารถเข้าไปจัดการได้ ซึ่งเราต้องเข้าไปพูดคุย และฝ่ายความมั่นคงต้องไปพูดคุยกับกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ๆ
นายภัทรพงษ์ ย้ำว่า สิ่งที่ต้องทำเร่งด่วน คือการต้องตรวจน้ำร่วมกัน และเข้าไปในพื้นที่เหมือง ที่รัฐบาลทหารเมียนมาสามารถกำกับดูแลได้ในพื้นที่นั้น และตรวจน้ำบริเวณนั้น เพื่อให้มีความชัดเจนว่า ความเข้มข้นของน้ำ เข้มข้นจากต้นเหมือง และค่อย ๆ จาง มายังประเทศไทยหรืออย่างไร ต้องพิสูจน์ตรงนี้ให้ชัด และการจัดการแร่ ทหารเมียนมา บอกว่าไม่สามารถจัดการได้ แต่แร่ที่ขนออกมา ระบบโลจิสติกส์ขนออกมาก่อนเข้าสู่ด่านประเทศไทย เป็นสิ่งที่รัฐบาลเมียนมาสามารถจัดการได้อย่างแน่นอน เราต้องคุยให้ชัดว่า ประเทศไทยจะเอากฎหมายในการควบคุมการนำเข้าแร่ และการจัดการห่วงโซ่ในประเทศของตัวเอง โดยรัฐบาลเมียนมาก็ต้องออกกฎหมายในส่วนของประเทศเมียนมาเองเช่นเดียวกัน
นายภัทรพงษ์ ยังแสดงความกังวลถึงสารปนเปื้อนในน้ำ และใช้น้ำในการทำเกษตร ว่า เราพูดตั้งแต่ปีที่แล้ว ในช่วงเดือนมิถุนายน ว่าน้ำเหล่านี้ถูกใช้ในการเกษตรในพื้นที่น้ำกก น้ำสาย รวมกัน 120,000 ไร่ ที่ใช้ปลูกข้าว และพืชผักต่าง ๆ และผลการตรวจพืชผักปนเปื้อนไปเยอะมาก ซึ่งข้อมูลจากกรมพัฒนาที่ดิน ที่ตรวจก็พบว่า มีการปนเปื้อนจากสารหนู สารตะกั่ว ดังนั้น สิ่งที่เราจำเป็นต้องเดินหน้า ฤดูปัจจุบันต้องเร่งออกพื้นที่เสี่ยงตรวจพื้นที่ที่น้ำท่วมเป็นประจำ และในพื้นที่ที่ใช้น้ำเหล่านี้ หากพบว่ามีสารเกิน ต้องมีการเยียวยาให้เกษตรกร ต้องไม่ให้ผลผลิตเหล่านี้ออกสู่ตลาดเป็นสิ่งพื้นฐานที่รัฐบาลต้องทำแต่ก็ไม่ได้ทำ
ส่วนมองว่าการออกประกาศควบคุมการนำเข้า ตาม พ.ร.บ.แร่ ที่คาดว่าจะเริ่มต้นใช้ในช่วงปลายเดือนมกราคม 2570 ช้าไปหรือไม่ นายภัทรพงษ์ กล่าวว่า ช้าไปเยอะมาก เราสะท้อนให้กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ ตั้งแต่ปีที่แล้ว แต่ปีที่แล้วทางกรมไม่มีความเห็นพ้องกับทางอนุกรรมาธิการในข้อเสนอส่วนนี้ และไม่ได้มีการเดินหน้า โดยย้ำว่ากรมรับทราบมาเป็นปีแล้ว ดังนั้น จึงต้องเดินหน้าให้เร็วที่สุด การควบคุมแร่อย่างเดียวแก้ปัญหาส่วนนี้ไม่ได้หมด แต่เป็นแค่ส่วนเล็ก ๆ เท่านั้น เพราะการนำเข้าแร่เข้ามา เราเห็นแค่พลวง ดีบุก แต่ยังมีแรร์เอิร์ธ ทองคำ ที่ไม่ได้ส่งผ่านไทย แต่ส่งตรงไปยังประเทศที่สาม คือประเทศจีนเลย ดังนั้น ต้องเร่งแก้ไขปัญหา และต้องจัดการที่ต้นตอรัฐบาลไทยต้องกล้าคุยกับเมียนมา และจีน หยิบเรื่องนี้ไปเป็นวาระของนานาชาติ ไม่ใช่แค่อาเซียนแล้ว
นายภัทรพงษ์ กล่าวอีกว่า ที่หนักกว่าน้ำประปาภูมิภาค คือประปาหมู่บ้าน เพราะปัจจุบันใช้ถึง 85% สิ่งที่รัฐบาลต้องโฟกัสไม่ใช่แค่ประปาภูมิภาค แต่คือประปาหมู่บ้าน โดยเฉพาะน้ำบาดาล หากเป็นบ่อตื้น ก็เป็นสิ่งที่น่ากังวลมาก ยิ่งเป็นผิวดิน ยิ่งน่ากังวล รัฐบาลจึงต้องเร่งจัดสรรงบกลางให้กับพื้นที่จังหวัดเชียงราย ในการสร้างสถานีบำบัดน้ำประปาหมู่บ้านที่เป็นน้ำผิวดิน แต่ปัจจุบันก็ยังไม่มีความคืบหน้าเช่นกัน














