กมธ. พัฒนาการเมืองฯ ถกข้อเท็จจริงเพกาซัสสอดแนม ล้วงข้อมูลฝ่ายค้าน-นักวิชาการ

กมธ. พัฒนาการเมืองฯ เชิญ ‘ดีอี-ทหาร-ตำรวจ’ ถกข้อเท็จจริงเพกาซัสสอดแนมโทรศัพท์มือถือ ซื้อโปรแกรมล้วงข้อมูลฝ่ายค้าน-นักวิชาการฝั่งตรงข้าม ‘ภคมน’ ลั่น “สาธุ” หลัง ‘รมว. ดีอี’ บอกแจ้งเตือนไม่เท่ากับถูกแฮก

วันนี้ (12 พ.ย. 69) นางสาวภคมน หนุนอนันต์ สส. บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน สภาผู้แทนราษฎรได้เชิญผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ, ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, เลขาธิการกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.), ผู้อำนวยการข่าวกรองแห่งชาติ, กรมข่าวทหารบก หรือคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ หรือบอร์ดไซเบอร์แห่งชาติ เพื่อพิจารณาศึกษาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับจัดการจัดหาและการใช้โปรแกรมสอดแนมเพกาซัสสปายแวร์ (Pegasus Spyware) ซึ่งส่วนใหญ่ได้มอบหมายให้ตัวแทนระดับเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานมาร่วมประชุม

นางสาวภคมนกล่าวว่าวันนี้ทางคณะกรรมาธิการฯ ได้มีการประชุมเรื่องสถานการณ์กรณีที่ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ถูกสปายแวร์ติดตามในเครื่องโทรศัพท์ ซึ่งคิดว่าเรื่องนี้ในอดีตสังคมเคยเข้าใจและตระหนักกันอยู่ระยะหนึ่ง โดยเหตุผลที่คณะกรรมาธิการฯ จะต้องพิจารณาเรื่องนี้คือ 1.เมื่อข้อมูลส่วนตัวของประชาชนไม่ได้ถูกปกป้องโดยภาครัฐ เราในฐานะผู้แทนราษฎรไม่สามารถยอมรับได้ เพราะเราไม่แน่ใจว่าข้อมูลของเราหลุดไปหรือไม่และถูกนำไปใช้กับสิ่งใดบ้าง 2.การใช้สปายแวร์ถูกใช้โดยภาครัฐและนำมาเป็นเครื่องมือทางการเมือง เพราะไม่เคยมี สส. รัฐบาลคนไหนถูกสปายแวร์ติดตาม ซึ่งเราสามารถสรุปได้โดยไม่เกรงใจใครว่าคนที่ถูกเพกาซัสหรือสปายแวร์ติดตามในโทรศัพท์มือถือส่วนใหญ่เป็นฝ่ายค้าน, นักเคลื่อนไหว หรือนักวิชาการที่ยืนอยู่ฝั่งตรงข้ามรัฐบาล จึงตั้งคำถามว่าในสถานการณ์การเมืองแบบนี้ที่มีความพยายามควบคุมทุกองคาพยพในประเทศไทย

“วันนี้ สส. ฝ่ายค้านถึง 2 คนถูกเพกาซัสติดตาม ดังนั้นจึงต้องตั้งคำถามกับรัฐบาลว่านี่คือความพยายามทางการเมืองหรือไม่ที่จะติดตามเพื่อสอดแนม ที่ผ่านมาสิ่งที่เรายอมรับไม่ได้เด็ดขาดคือรัฐไทยใช้งบประมาณแผ่นดินซื้อโปรแกรมเหล่านี้มาติดตามคนที่อยู่ฝั่งตรงข้ามทางการเมือง” นางสาวภคมนกล่าว

นางสาวภคมนกล่าวอีกว่าวันนี้เรามีตัวแทนจากกระทรวงดิจิทัลฯ เข้าร่วมประชุม ซึ่งจะได้ถามถึงแนวนโยบายที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมมอบให้ ซึ่งคนที่มาร่วมซักถามก็เป็นคนที่ถูกเพกาซัสติดตามทั้งสิ้น และหากไปดูในรายการงบประมาณปี 2570 เราพบการจัดซื้อจัดจ้างที่อาจจะเป็นโปรแกรมสอดแนมหรือเป็นโปรแกรมที่ติดตามพี่น้องประชาชนมูลค่าหลาย 100 ล้านบาท ซึ่งวันนี้จะมีการสอบถามกับทางตำรวจด้วยเช่นกันว่าปีนี้มีการจัดซื้อจัดจ้างอุปกรณ์เหล่านี้หรือไม่ และสิ่งสำคัญที่สุดคืออยากทราบว่าใครเป็นคนกำหนดรายชื่อว่าจะติดตามบุคคลใดบ้าง

นางสาวภคมนกล่าวด้วยว่าสิ่งสำคัญคือประชาชนมีสิทธิแสดงออกทางการเมือง แต่อยู่ดี ๆ ถูกสปายแวร์ติดตามจึงคิดว่าเป็นความไม่ปลอดภัยอย่างยิ่ง จึงอยากทราบว่ารายชื่อที่หน่วยงานรัฐอยากจะติดตามใครเป็นผู้กำหนดและใครเป็นผู้ออกนโยบาย

เมื่อถามว่ามั่นใจใช่หรือไม่ว่าเพกาซัสมาจากหน่วยงานรัฐ นางสาวภคมนกล่าวว่าโปรแกรมเพกาซัสจะจำหน่ายให้กับภาครัฐเท่านั้น ซึ่งเป็นโปรแกรมที่มาจากประเทศอิสราเอลโดยที่ประชาชนหรือภาคเอกชนธรรมดาไม่สามารถซื้อโปรแกรมได้

ส่วนประชาชนจะมั่นใจได้อย่างไรว่าจะไม่ถูกเจาะข้อมูล นางสาวภคมนกล่าวว่าประชาชนไม่สามารถมั่นใจได้เลย จึงเป็นที่มาของการพิจารณาในคณะกรรมาธิการฯ วันนี้เพราะเราอยากจะรู้ว่าหลังจากนี้ประชาชนจะมีความมั่นใจในชีวิตของพวกเขาได้อย่างไร ซึ่งเราจะได้ฟังประสบการณ์ของคนที่เคยถูกเพกาซัสติดตามว่าเกิดความไม่มั่นคงในชีวิตอย่างไรบ้าง และการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองหรือการเขียนงานวิชาการไม่สามารถเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประเทศนี้แล้วใช่หรือไม่ ซึ่งนี่คือความไม่ปลอดภัยอย่างยิ่ง และที่ผ่านมาในยุคของพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา อดีตนายกรัฐมนตรี ช่วงเวลานั้นเพกาซัสถูกใช้ติดตามนักเคลื่อนไหวหลายคน แต่นั่นคือรัฐบาลที่เป็นผลพวงมาจากการทำรัฐประหาร แต่ว่ารัฐบาลนี้มาจากการเลือกตั้งทำไมถึงพบใช้เพกาซัสติดตามประชาชน นี่คือสิ่งสำคัญที่รัฐบาลจะต้องตอบให้ได้

เมื่อถามว่ามองว่าเป็นการทำให้ฝ่ายค้านหยุดตรวจสอบหรือไม่ นางสาวภคมนกล่าวว่าถ้าจะพูดแบบนั้นก็เป็นสิ่งที่เราพูดกันอยู่แล้วว่าวันนี้มีความพยายามติดตามและยับยั้งการตรวจสอบของฝ่ายค้านในทุกรูปแบบทั้งองค์กรอิสระ ซึ่งวันนี้ถ้าเกิดเราต้องการจะพึ่งพาก็ไม่มั่นใจว่าจะได้รับความเป็นธรรมหรือไม่ แม้กระทั่งโทรศัพท์มือถือที่เป็นสมบัติส่วนตัวมากที่สุดที่ไม่ควรมีใครมาล่วงรู้ได้ แต่เราถูกดูดข้อมูลไปโดยภาครัฐซึ่งเราไม่สามารถมั่นใจได้เลยว่าข้อมูลของเราถูกกระจายไปที่ใดบ้าง

ส่วนกรณีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมบอกว่าการแจ้งเตือนไม่ได้แปลว่าถูกแฮกข้อมูลนั้น นางสาวภคมนกล่าวว่าอยากจะสาธุ ซึ่งรัฐมนตรีควรมีการพิสูจน์ให้เห็นมากกว่าพูด โดยที่สติตั้งแต่ปี 2554 ประเทศไทยมีการค้นพบว่าภาครัฐนำเพกาซัสมาใช้กับประชาชน นอกจากการยืนยันว่าไม่จริงก็ควรพิสูจน์ให้เห็นถึงบทบาทกระทรวงดิจิทัลฯ และมาช่วยปกป้องประชาชน ไม่ว่าจะฝ่ายค้านหรือรัฐบาล สิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนคือการปกป้องข้อมูลขั้นพื้นฐาน ซึ่งควรเป็นสิทธิที่ควรจะได้รับโดยที่ไม่ต้องร้องขอและไม่ต้องมาวิวาทะทางการเมืองกันเลย

เมื่อถามว่าเรามีหน่วยงานที่คอยตรวจสอบสปายแวร์เหล่านี้หรือไม่ นางสาวภคมนกล่าวว่าเราไม่เคยเห็นหน่วยงานเข้ามาอาสาตรวจเพกาซัสให้กับประชาชน แต่สิ่งที่ทราบว่าโทรศัพท์มือถือของเราถูกเพกาซัสเจาะหรือไม่ นอกจากการแจ้งเตือนแล้วก็คือ iLaw (โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน) ที่อาสาเข้ามาตรวจสอบให้พวกเราตั้งแต่สมัยพรรคก้าวไกล และวันนี้กระทรวงดิจิทัลฯ มีงบประมาณมากมาย ซึ่งนอกจากคำพูดแล้วว่าไม่มีความพยายามจะสอดแนมประชาชนก็น่าจะสามารถเป็นหน่วยงานหลักในการตรวจสอบโทรศัพท์มือถือให้กับประชาชนได้ ดังนั้นวันนี้พวกเรา สส. ฝ่ายค้าน นอกจากจะโดนสอดแนมจากภาครัฐแล้ว สิ่งที่เราจะต้องดิ้นรนคือสิทธิขั้นพื้นฐานของเราไม่ได้ถูกปกป้องจากภาครัฐเลย และเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องของนักการเมืองทั้งสองฝั่งแต่เป็นเรื่องของประชาชนทุกคน ซึ่งเราอยากให้ทุกคนได้รับความปลอดภัย